Kultowe polskie komedie pomyłek - jak je kręcono?

Kultowe polskie komedie pomyłek - jak je kręcono?
Autor Karol Pawlak
Karol Pawlak22 sierpnia 2023 | 8 min

Wstęp

Komedie pomyłek to nieodłączny element polskiej kinematografii, który na stałe wpisał się do kanonu rodzimej kultury. Te z pozoru lekkie i przaśne historie pełne są jednak głębszych kontekstów. Odgrywając się na tle szarej peerelowskiej rzeczywistości, stanowią krytyczny komentarz do absurdalnych realiów epoki. Przez pryzmat przesadzonych perypetii bohaterów, ukazują panującą wówczas atmosferę i problemy zwykłych obywateli. Co istotne, wiele wątków, postaci i gagów z tych produkcji na stałe zapisało się w języku i wyobraźni Polaków. Wystarczy wspomnieć choćby kultową już dziś scenę dialogu o dziurce od srebrnego pierścionka. Artykuł przybliży genezę i najważniejsze cechy charakterystyczne rodzimej odmiany komedii pomyłek, a także omówi najsłynniejsze produkcje z tego gatunku i wyjaśni, dlaczego tak bardzo trafiły one w gusta widzów.

Geneza polskich komedii pomyłek

Komedia pomyłek jako gatunek filmowy narodziła się w Stanach Zjednoczonych w pierwszej połowie XX wieku. Jej klasykami są dzieła twórców pokroju Bustera Keatona czy braci Marx. Główną oś fabularną stanowiły w nich liczne nieporozumienia, przesadne gagy i akcja rozgrywająca się w zawrotnym tempie. W Polsce podobny typ humoru próbowano rozwinąć już w dwudziestoleciu międzywojennym, jednak dopiero w latach 70. i 80. XX wieku za sprawą reżyserów takich jak Stanisław Bareja, czy Sylwester Chęciński, komedia pomyłek na dobre zadomowiła się w rodzimej kinematografii.

Szczególne warunki panujące w peerelowskiej Polsce stanowiły żyzną glebę dla rozwoju tego gatunku. Szara rzeczywistość, niedobory i funkcjonowanie w absurdalnym systemie stwarzały idealne tło dla rozmaitych zabawnych nieporozumień i perypetii. Reżyserzy umiejętnie wykorzystywali ten potencjał, tworząc historie pełne komicznych sytuacji, w których bohaterowie popadają w coraz większe tarapaty. Co istotne, wiele z tych filmów, choć kręconych z myślą o rozrywce, zawierało także wydźwięk krytyczny i satyryczny, ukazując absurd panującego ustroju.

Najsłynniejsze polskie komedie pomyłek

"Miś" Stanisława Barei

"Miś" to bodaj najbardziej kultowa polska komedia pomyłek w reżyserii Stanisława Barei z 1980 roku. Jej bohaterem jest Ryszard Ochódzki, drobny oszust próbujący przejąć mieszkanie zmarłej ciotki. W tym celu wciela się w tytułowego Misia - jej ukochanego pupila. Od tej pory pogrąża się w coraz większych kłopotach, udając przed lokatorami psa. Film pełen jest absurdalnych gagów i niezręcznych sytuacji rodem z komedii pomyłek. Słynny stał się zwłaszcza kultowy już dziś dialog o dziurce od srebrnego pierścionka.

"Poszukiwany, poszukiwana" Stanisława Barei

Kolejna komedia w reżyserii Barei z 1972 roku opowiada o perypetiach Stasia - urzędnika, który przez przypadek zostaje wrobiony w morderstwo. W trakcie ucieczki przed milicją i gangsterami musi ukrywać się wraz z poznaną przypadkiem Kasią. Zabawne gagy i nieporozumienia mieszają się tu z kpiną z peerelowskiego wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania. Kultowa pozostaje scena w kawiarni z udziałem nieudolnej milicji.

"Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz" Stanisława Barei

Satyryczna komedia Barei z 1978 roku opowiadająca o nieudolnym złodzieju rowerów Koziołku oraz uczciwym taksówkarzu Mielęckim, który postanawia wytropić złodzieja. Ich pościg za sobą przeplata się z szeregiem zabawnych gagów i pomyłek, a także parodią ówczesnego wymiaru sprawiedliwości i mediów. Film charakteryzuje się bardzo dynamiczną akcją i slapstickowym humorem.

Kultowe sceny i dialogi

Kultowe polskie komedie pomyłek - jak je kręcono?

Dialog o dziurce od srebrnego pierścionka w "Misiu"

Kultowy dialog pomiędzy Ryszardem Ochódzkim udającym psa Misia a konserwatorką z mieszkania obok Anielą pełen jest absurdalnych nieporozumień. Ochódzki nie może zdradzić, że jest człowiekiem i odpowiada jedynie charakterystycznymi odgłosami. Aniela wyznaje mu miłość, a on stara się grzecznie uciec z niezręcznej sytuacji.

Scena z milicją w "Poszukiwanym, poszukiwanej"

Komiczna scena w kawiarni, gdy Stasia próbują aresztować nieudolni funkcjonariusze MO. Nie potrafią poprawnie odczytać nazwiska poszukiwanego z nakazu aresztowania, przez co zatrzymują przypadkowych ludzi. Całość stanowi paradę absurdu i kpinę z ówczesnego wymiaru sprawiedliwości.

Pogoń za złodziejem rowerów w "Co mi zrobisz..."

Dynamiczna sekwencja pogoni Mielęckiego za złodziejem Koziołkiem pełna jest gwałtownych zdarzeń, wizualnych gagów i karkołomnych akcji rodem z niemego kina. Stanowi ukłon w stronę amerykańskich komedii pomyłek i kina slapstickowego.

Aktorzy wcielający się w kultowe role

Stanisław Tym w roli Ryszarda Ochódzkiego

Wybitny aktor komediowy Stanisław Tym w swojej najbardziej kultowej roli Ryszarda Ochódzkiego pseudonim "Miś" stworzył niezapomnianą kreację. Jego perfekcyjne opanowanie gry aktorskiej, komizm gestu i absurdalnych zachowań sprawiły, że postać na zawsze zapisała się w historii polskiego kina.

Wiesław Gołas jako Stefan Karwowski

Charyzmatyczny Wiesław Gołas w roli Stasia Karwowskiego z "Poszukiwanego, poszukiwanej" wnieśł swój rozpoznawalny wdzięk i lekki urok. Jego spontaniczność i perfekcyjny timing komediowy idealnie oddawały ducha absurdalnych perypetii bohatera.

Roman Wilhelmi jako Paweł Kozioł

Wilhelmi jako nieudolny złodziej Kozioł w "Co mi zrobisz..." brawurowo wcielił się w postać pechowego przestępcy pakującego się w coraz większe tarapaty. Jego niezręczność i wyrazista charakterystyka złodziejaszka na trwale zapadła w pamięć widzów.

Realia PRL-u w tle komediowych perypetii

Trudności mieszkaniowe i kolejki po deficytowe towary

Kłopoty mieszkaniowe Ryszarda Ochódzkiego z "Misia" oraz wieczne kolejki po papier toaletowy czy masło trafnie oddawały realne problemy peerelu. Stanowiły one tło dla perypetii bohaterów i źródło komizmu sytuacyjnego.

Milicja i ówczesny wymiar sprawiedliwości

Nieudolni funkcjonariusze z komedii Barei oraz parodie procesów sądowych kpiły z istniejącego w peerelu wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania. Ukazywały ich absurdalne oblicze.

Propaganda sukcesu w mediach

Przerysowane w komediach wątki z peerelowskich mediów, z płomiennymi artykułami wychwalającymi rzeczywistość PRL, kpiły z typowej dla tamtych czasów propagandy sukcesu.

Fenomen komedii pomyłek w polskiej kulturze

Uniwersalny humor sytuacyjny

Niezależnie od realiów epoki, w jakich osadzone były komedie pomyłek, ich humor oparty na gagach i zabawnych sytuacjach ma uniwersalny charakter. Dlatego bawią one widzów do dziś.

Krytyka absurdu epoki odwilży

Spora część tych komedii miała wydźwięk satyryczny, obnażając absurd i niedorzeczności ówczesnej rzeczywistości PRL. Pozwalała widzom wytknąć jej paradoksy.

Ponadczasowy charakter perypetii bohaterów

Przesadzone i zabawne przygody bohaterów, choć osadzone w konkretnych realiach, mają ponadczasowy charakter. Dzięki temu wciąż bawią i znajdują oddźwięk u nowych pokoleń.

Zakończenie

Komedie pomyłek to nieodłączny element polskiej kultury, który bawi i wzrusza kolejne pokolenia widzów. Choć osadzone w konkretnych realiach PRL-u, ich uniwersalny humor i ponadczasowe perypetie bohaterów pozwalają im pozostać świeżymi i zabawnymi do dziś. Filmy Barei, Chęcińskiego i innych twórców tego gatunku wpisały się na stałe do kanonu rodzimej kinematografii, a ich sceny, dialogi i postaci przeszły do języka potocznego. Niezależnie od upływu dekad wciąż wywołują uśmiech i stanowią źródło niezliczonych cytatów. Dlatego z całą pewnością jeszcze długo będą cieszyć kolejne pokolenia widzów.

Najczęstsze pytania

Komedie pomyłek cechuje dynamiczna akcja, liczne gagy i absurdalne sytuacje, w których pogrążają się bohaterowie. Ważną rolę odgrywa też komizm postaci i dialogów.

Do najważniejszych twórców należeli Stanisław Bareja, Sylwester Chęciński oraz Stanisław Lenartowicz. To im zawdzięczamy takie produkcje jak "Miś", "Poszukiwany, poszukiwana" czy "Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz".

Komedie pomyłek bawią do dziś, gdyż oprócz rozrywkowego charakteru, zawierają ponadczasowy, uniwersalny humor oparty na gagach i zabawnych sytuacjach.

Częstym motywem były problemy mieszkaniowe, uciążliwości kolejek czy nieudolność peerelowskich organów ścigania. Stanowiły one pretekst do komicznych perypetii.

Do najsłynniejszych należą: dialog o dziurce od pierścionka z "Misia", scena z milicją w kawiarni w filmie "Poszukiwany, poszukiwana" czy dynamiczna pogoń w "Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz".

5 Podobnych Artykułów

  1. Jak zacząć uprawiać sporty plażowe?
  2. Szeryf z Nottingham - Co mówią legendy i opowieści o tej postaci?
  3. Gothic 3 - Zmiany w balansie - Co poprawić w balansie gry Gothic 3?
  4. Zdumiewająca opowieść byłej prokuratorki o mordercy i konopiach
  5. Pierwszy Dzień Mojego Życia - wzruszający dramat. Recenzja
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Karol Pawlak
Karol Pawlak

Filmowiec z pasją do analizy dzieł kinematografii. Na blogu rozbieram filmy na czynniki pierwsze i dzielę się spostrzeżeniami. Zapraszam do głębokiej rozkminy nad sztuką filmową.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 5.00 Liczba głosów: 1

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły