Wybawienie: Prawdziwa historia Whipped Petera i ikonicznego zdjęcia

Film „Wybawienie” z Willem Smithem w roli głównej wzbudził wiele emocji, przedstawiając niezwykle poruszającą historię zbiegłego niewolnika. Jednak jak to często bywa z produkcjami hollywoodzkimi, pojawia się pytanie: ile w tej opowieści jest prawdy, a ile artystycznej licencji? W tym artykule zagłębiam się w autentyczne losy Gordona, znanego jako „Whipped Peter”, jego brawurową ucieczkę i powstanie ikonicznej fotografii, która wstrząsnęła światem. Moim zdaniem, poznanie tej prawdziwej historii jest kluczowe, aby odróżnić fakty od filmowej fikcji i w pełni zrozumieć jej głębokie znaczenie historyczne.

Film „Wybawienie” (oryginalnie „Emancipation”) w reżyserii Antoine'a Fuqua, z charyzmatycznym Willem Smithem w roli głównej, to produkcja, która choć jest dziełem Hollywood, czerpie inspirację z autentycznej, wstrząsającej historii. Dzięki temu film stanowi coś więcej niż tylko rozrywkę; pełni rolę nośnika niezwykle ważnej narracji historycznej, docierając do szerokiej publiczności i przypominając o brutalnej rzeczywistości niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych.

Gordon, czyli „Whipped Peter”: Prawdziwa tożsamość bohatera

Historycy do dziś nie są w 100% pewni pełnej tożsamości Gordona. W zapisach funkcjonuje on pod tym imieniem lub jako „Whipped Peter” przydomek, który na zawsze przylgnął do niego z powodu jego potwornych obrażeń. Niewiele wiemy o jego życiu przed ucieczką, ale dostępne informacje są niezwykle poruszające i stanowią dobitne świadectwo brutalności systemu niewolniczego, który niszczył ludzkie życia i godność.

Brutalna rzeczywistość życia niewolnika na XIX-wiecznej plantacji bawełny w Luizjanie była niewyobrażalna. Gordon pracował na plantacji Johna i Bridget Lyonsów, gdzie panowały ciężkie warunki pracy, a przemoc i okrucieństwo były na porządku dziennym. To właśnie tam, w wyniku regularnego biczowania, jego plecy zostały straszliwie okaleczone, pokryte keloidowymi bliznami. Te blizny, które później zobaczył cały świat, były fizycznym zapisem nieludzkiego traktowania i systematycznego terroru, jakim poddawano niewolników.

Ucieczka po życie: Prawda i filmowa fikcja

W marcu 1863 roku Gordon podjął brawurową próbę ucieczki. Jego podróż trwała 10 dni i obejmowała dystans około 130 kilometrów przez niezwykle trudne tereny bagien Luizjany. Musiał zmierzyć się z głodem, wyczerpaniem, chorobami i nieustannym strachem przed schwytaniem. To była podróż na granicy ludzkiej wytrzymałości, wymagająca niezłomnej determinacji i sprytu, aby przetrwać w dzikim, nieprzyjaznym środowisku.

Jednym z najbardziej zapadających w pamięć, a jednocześnie historycznie potwierdzonych faktów z jego ucieczki, jest wykorzystanie cebuli do zmyłki psów gończych. Gordon, po przekroczeniu każdego strumienia czy bagna, nacierał swoje ciało cebulami, skutecznie maskując swój zapach i dezorientując psy swoich prześladowców. To świadectwo jego sprytu i woli przetrwania.

Podczas ucieczki Gordon musiał zmierzyć się z wieloma realnymi zagrożeniami:

• Łowcy niewolników: Zorganizowane grupy, które za nagrodą ścigały zbiegów, często z użyciem psów.
• Psy gończe: Specjalnie szkolone do tropienia ludzi, jednak Gordonowi udało się je zmylić dzięki cebuli.
• Naturalne niebezpieczeństwa bagien Luizjany: Aligatory, jadowite węże, insekty, a także trudny, bagnisty teren, który utrudniał poruszanie się i groził utonięciem.

Po dziesięciu dniach niewyobrażalnej walki o życie, Gordon dotarł do obozu żołnierzy Unii w Baton Rouge. To był moment przełomowy, w którym jego osobista historia zaczęła nabierać szerszego znaczenia. Zbiegły niewolnik, który walczył o własną wolność, stał się świadkiem i symbolem dla tysięcy innych.

Jedno zdjęcie, które zmieniło bieg wojny: Potęga „The Scourged Back”

W obozie Unii w Baton Rouge, podczas badań lekarskich, wykonano serię fotografii dokumentujących straszliwie okaleczone plecy Gordona. Najsłynniejsze z nich, znane jako „The Scourged Back” (Zbiczowane Plecy), zostało wykonane przez Williama D. McPhersona i jego partnera, Mr. Olivera. Zdjęcie przedstawia Gordona siedzącego tyłem, obnażającego plecy pokryte gęstymi, keloidowymi bliznami po biczowaniu. To był widok, który wstrząsnął sumieniami.

Fotografia „The Scourged Back” szybko przekształciła się z dokumentu medycznego w potężne narzędzie ruchu abolicjonistycznego. Po raz pierwszy opublikowana jako drzeworyt w magazynie „Harper’s Weekly” 4 lipca 1863 roku w Dzień Niepodległości Stanów Zjednoczonych stała się natychmiastowym symbolem okrucieństwa niewolnictwa. Zdjęcie było masowo dystrybuowane w formie kart wizytowych (cartes-de-visite) na północy Stanów Zjednoczonych. Dzięki temu, miliony ludzi mogły zobaczyć na własne oczy fizyczne dowody barbarzyństwa, co wzmocniło poparcie dla wojny secesyjnej i zmotywowało do walki o zniesienie niewolnictwa.

Globalny wpływ tej fotografii był ogromny. W Europie, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i Francji, zdjęcie „Whipped Petera” wywołało falę oburzenia i zniechęciło te kraje do wspierania Konfederacji podczas wojny secesyjnej. Był to wizualny argument, którego nie dało się zignorować dowód na to, że system niewolniczy jest moralnie nie do obrony.

Co stało się z Gordonem po ucieczce? Dalsze losy bohatera

Po odzyskaniu sił i wyleczeniu ran, Gordon dokonał kolejnej, symbolicznej przemiany: ze zbiegłego niewolnika stał się żołnierzem Armii Unii. Wstąpił do jednostki Korpusu Wojsk Kolorowych (United States Colored Troops), co było niezwykle ważnym krokiem nie tylko dla niego, ale dla całego ruchu wyzwoleńczego. Był to dowód na to, że byli niewolnicy są gotowi walczyć o swoją wolność i przyszłość kraju.

Potwierdzony jest jego udział w oblężeniu Port Hudson w maju 1863 roku. Udział byłych niewolników w walce o własną wolność i wolność innych był kluczowy dla zwycięstwa Unii i miał ogromne znaczenie moralne. Pokazywał determinację i odwagę ludzi, którzy, mimo wcześniejszych cierpień, chwycili za broń, by zapewnić sobie i swoim potomkom lepszą przyszłość.

Niestety, dalsze losy Gordona po wojnie secesyjnej nie są dokładnie udokumentowane. Po jego służbie w armii, ślady jego życia zacierają się w historycznych archiwach. Pozostaje on przedmiotem historycznych domysłów, co jest typowe dla wielu osób, które przeszły przez niewolnictwo i wojnę, a ich historie często pozostawały nieopisane.

Prawda historyczna kontra wizja reżysera: Gdzie „Wybawienie” odbiega od faktów?

Warto zaznaczyć, że choć film „Wybawienie” opiera się na faktach, niektóre elementy zostały stworzone na potrzeby scenariusza. Na przykład, postać głównego prześladowcy, Fassela (granego przez Bena Fostera), jest kreacją filmową. Została ona stworzona, aby wzmocnić napięcie dramatyczne i dodać filmowej narracji wyraźnego antagonisty, co jest częstym zabiegiem w kinie.

Ogólnie rzecz biorąc, film „Wybawienie” jest wierny głównym faktom historycznym ucieczka Gordona, historia słynnej fotografii oraz jego służba w armii Unii są autentyczne. Jednak wiele scen zostało fabularyzowanych lub dodanych w celu budowania dramatyzmu i efektu kinowego. Są to typowe zabiegi w filmach historycznych, które mają za zadanie nie tylko edukować, ale przede wszystkim angażować widza emocjonalnie i utrzymać jego uwagę.

Mimo pewnych nieścisłości historycznych czy fabularyzacji, film „Wybawienie” pozostaje niezwykle ważnym dziełem. Moim zdaniem, jego rola w przedstawieniu historii „Whipped Petera” i brutalności niewolnictwa globalnej publiczności jest nieoceniona. Zwiększa świadomość o tej mrocznej karcie historii i inicjuje ważne dyskusje na temat wolności, godności i niezłomności ludzkiego ducha.