Najlepsze filmy Roberta De Niro - od czego zacząć?

Robert De Niro ma w dorobku zarówno intensywne dramaty, jak i gangsterskie klasyki, komedie oraz role charakterystyczne. Przygotowałem przegląd jego najważniejszych filmów, podział na różne etapy kariery i konkretne wskazówki, od których produkcji najlepiej zacząć seans.

Od których filmów Roberta De Niro zacząć

Jeżeli dopiero poznajesz jego dorobek, nie zaczynałbym od przypadkowej komedii z ostatnich lat. Najlepiej zobaczyć kilka filmów, które pokazują różne oblicza aktora i wyjaśniają, skąd wzięła się jego pozycja jednej z najważniejszych postaci amerykańskiego kina.

Gdybym miał wskazać tylko jeden tytuł, wybrałbym „Taksówkarza”. To film, w którym De Niro nie gra po prostu trudnego człowieka. Buduje całą wewnętrzną temperaturę Travisa Bickle’a, jego alienację, gniew i potrzebę znalezienia sensu.

Na drugi seans dobrze wybrać „Wściekłego byka”, a później „Chłopców z ferajny” lub „Kasyno”. Taki zestaw pokazuje, że jego styl nie polega wyłącznie na krzyku i twardym spojrzeniu. Największą siłę często ma wtedy, gdy milczy, obserwuje i pozwala napięciu narastać.

Najważniejsze dramaty i role, które zbudowały jego legendę

Początek wielkiej kariery De Niro wiąże się z kinem, w którym bohaterowie są psychicznie poranieni, zagubieni albo uwikłani w przemoc. Aktor nie ocieplał ich na siłę. Potrafił pokazać człowieka odpychającego, a jednocześnie na tyle prawdziwego, że trudno było oderwać od niego wzrok.

„Ojciec chrzestny II”

W filmie Francisa Forda Coppoli zagrał młodego Vita Corleone, późniejszego ojca Michaela. Szczególnie imponujące jest to, że jego rola opiera się w dużej mierze na spokoju, gestach i sposobie mówienia po sycylijsku, a nie na efektownych monologach.

Za ten występ otrzymał Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. To jedna z tych kreacji, w których aktor nie kopiuje wcześniejszej interpretacji Marlona Brando, tylko tworzy własną wersję tej samej postaci.

„Taksówkarz”

Travis Bickle to były żołnierz pracujący nocami jako taksówkarz w Nowym Jorku. Żyje na uboczu, nie potrafi nawiązać normalnej relacji i coraz mocniej interpretuje miasto jako miejsce moralnego upadku.

De Niro zbudował tę postać przez narastającą izolację. Słynna scena przed lustrem działa nie dlatego, że jest efektowna, ale dlatego, że pokazuje człowieka testującego własną tożsamość. Film pozostaje aktualny, choć jego odbiór wymaga dystansu, bo nie jest prostą historią o bohaterze walczącym ze złem.

„Wściekły byk”

Jake LaMotta był bokserem o ogromnej odporności fizycznej i równie wielkim problemie z kontrolowaniem emocji. De Niro zagrał go jako człowieka niszczącego relacje przez zazdrość, podejrzliwość i agresję.

Przygotowanie do roli przeszło do historii. Aktor trenował boks, a później znacząco przybrał na wadze, aby pokazać późniejszy etap życia LaMotty. Za tę kreację zdobył Oscara dla najlepszego aktora. Dla mnie to jeden z najlepszych przykładów aktorstwa opartego na fizycznej przemianie, ale sama charakteryzacja nie wystarczyłaby bez precyzyjnie pokazanej psychiki.

„Król komedii”

Rupert Pupkin jest aspirującym komikiem, który za wszelką cenę chce dostać się do telewizji. Problem polega na tym, że nie rozumie granicy między marzeniem, autopromocją i obsesją.

To mniej oczywisty film niż „Taksówkarz”, ale dla wielu widzów właśnie on okazuje się najbardziej niepokojący. De Niro pokazuje głód sławy pozbawiony samokrytycyzmu, a Martin Scorsese zamienia historię o show-biznesie w gorzką opowieść o potrzebie bycia zauważonym.

Robert De Niro w kinie gangsterskim

Wizerunek De Niro jako aktora od ról mafijnych jest częściowo uzasadniony, ale zbyt uproszczony. Grał gangsterów, ludzi powiązanych z przestępczością i bezwzględnych przywódców, jednak każda z tych postaci działa inaczej.

• „Chłopcy z ferajny” pokazują Jimmy’ego Conwaya jako człowieka opanowanego, pragmatycznego i coraz bardziej niebezpiecznego.
• „Kasyno” przedstawia Sama Rothsteina, który próbuje zarządzać światem opartym na pieniądzach, wpływach i ciągłej podejrzliwości.
• „Nietykalni” dają mu rolę Ala Capone, postaci głośniejszej, bardziej teatralnej i świadomie przerysowanej.
• „Dawno temu w Ameryce” wykorzystuje jego obecność do opowiedzenia o przyjaźni, zdradzie i pamięci.
• „Prawo Bronxu” jest debiutem reżyserskim De Niro, w którym aktor jednocześnie gra ojca próbującego ochronić syna przed wpływem mafii.

Najciekawsze jest to, że De Niro rzadko tworzy gangsterów jako ludzi jednowymiarowych. Czasem są czarujący, czasem śmieszni, innym razem przerażająco spokojni. W „Chłopcach z ferajny” jego Jimmy nie musi podnosić głosu, aby widz zrozumiał, że przemoc jest dla niego narzędziem codziennego zarządzania światem.

Do tego nurtu można dopisać również „Gorączkę”, gdzie De Niro zagrał zawodowego złodzieja Neila McCauleya. Film Michaela Manna jest ważny nie tylko przez sceny napadów, lecz także dzięki konfrontacji dwóch profesjonalistów, których grają De Niro i Al Pacino.

Thrillery, kino historyczne i współpraca ze Scorsese

Lista filmów De Niro nie kończy się na mafii. Aktor chętnie pojawiał się w thrillerach, dramatach obyczajowych i produkcjach historycznych. Często wnosił do nich ten sam rodzaj skupienia, ale zmieniał jego ton zależnie od materiału.

„Przylądek strachu”

W remake’u z 1991 roku zagrał Maxa Cady’ego, byłego więźnia planującego zemstę na adwokacie, którego obwinia za swoje problemy. To rola celowo przesadzona, fizyczna i pełna groźnej teatralności.

De Niro otrzymał za nią nominację do Oscara, a jego przemiana obejmowała także tatuaże, sposób poruszania się i zmianę sylwetki. Film dobrze pokazuje, że aktor potrafił przejść od realistycznej psychologii do niemal komiksowego czarnego charakteru, nie tracąc kontroli nad postacią.

„Misja” i „Dobry agent”

W „Misji” De Niro zagrał Rodriga Mendozę, człowieka próbującego odkupić winy z przeszłości. To jedna z jego bardziej emocjonalnych ról z lat 80., oparta na poczuciu winy i duchowej przemianie.

„Dobry agent”, wyreżyserowany przez De Niro, opowiada o początkach amerykańskich służb wywiadowczych. Film jest chłodny i wymagający, ale warto go zobaczyć, jeśli interesuje Cię jego praca za kamerą oraz temat ceny, jaką płaci się za życie w świecie tajemnicy.

Przeczytaj również: Aktorzy Outlander: Fascynujące role i sekrety ulubionych postaci

Filmy z Martinem Scorsese

Ich współpraca obejmuje między innymi „Ulice nędzy”, „Taksówkarza”, „New York, New York”, „Wściekłego byka”, „Króla komedii”, „Chłopców z ferajny”, „Przylądek strachu”, „Kasyno”, „Irlandczyka” i „Czas krwawego księżyca”. To razem dziesięć filmów fabularnych, które należą do najważniejszych punktów obu karier.

Nie wszystkie są równie przystępne. „Irlandczyk” trwa długo i celowo rozwija się powoli, ale właśnie dzięki temu działa jako opowieść o starzeniu się, pamięci i konsekwencjach decyzji podejmowanych przez dekady. Z kolei „Czas krwawego księżyca” przenosi De Niro w realia historycznej przemocy wobec rdzennych mieszkańców Ameryki.

Komediowe oblicze aktora

De Niro zaczął być kojarzony z komedią szczególnie mocno dzięki filmowi „Depresja gangstera”, w którym zagrał mafiosa korzystającego z pomocy psychiatry. Jego humor polega tam na zderzeniu groźnego wizerunku z bezradnością, lękiem i zwyczajnymi problemami emocjonalnymi.

W podobnym kierunku poszły „Poznaj mojego tatę”, „Poznaj moich rodziców” i „Poznaj naszą rodzinkę”. Nie są to filmy o tej samej wadze artystycznej co „Wściekły byk”, ale pokazały, że aktor potrafi świadomie wykorzystać własny ekranowy wizerunek i obrócić go w żart.

Dobrym przykładem późniejszej różnorodności jest „Poradnik pozytywnego myślenia”. De Niro zagrał ojca głównego bohatera, człowieka nerwowego, przesądnego i próbującego trzymać rodzinę w ryzach. Rola przyniosła mu kolejną nominację do Oscara i udowodniła, że nie musi być centralną postacią filmu, aby mocno zapisać się w pamięci.

Do lżejszych tytułów można zaliczyć także „Praktykanta”, „Co ty wiesz o swoim dziadku?” oraz „Wojenny biznes”. Traktowałbym je jako propozycje na swobodny wieczór, a nie jako pierwszy kontakt z jego aktorstwem.

Filmy Roberta De Niro według nastroju

Najłatwiej wybrać seans, dopasowując film do tego, na co masz ochotę. Poniższy podział jest praktyczniejszy niż próba oglądania całej filmografii chronologicznie.

Jeżeli nie znasz jeszcze jego twórczości, proponuję kolejność: „Taksówkarz”, „Wściekły byk”, „Chłopcy z ferajny”, „Kasyno” i „Poradnik pozytywnego myślenia”. To pięć filmów, które nie tylko pokazują różne gatunki, ale też pozwalają zrozumieć, dlaczego De Niro stał się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń aktorów.

Co najlepiej zapamiętać z jego filmografii

Robert De Niro nie jest aktorem, którego warto oceniać wyłącznie przez liczbę klasycznych tytułów. Największe znaczenie ma rozpiętość jego ról: od Vita Corleone i Travisa Bickle’a po ojców, komików, złodziei, sportowców i bohaterów próbujących naprawić własne życie.

Moim zdaniem najciekawsze filmy z jego udziałem łączy nie gatunek, lecz precyzyjna obserwacja człowieka pod presją. Dlatego nawet po wielu dekadach wraca się do „Taksówkarza”, „Wściekłego byka” czy „Króla komedii”, a nie tylko do samych scen akcji.

Jeśli chcesz poznać jego dorobek bez błądzenia po przypadkowych produkcjach, zacznij od pięciu wskazanych tytułów, a później wybierz kierunek zgodny z własnym nastrojem. W ten sposób filmografia De Niro staje się nie tylko listą filmów, ale także ciekawą podróżą przez zmieniające się style aktorstwa i amerykańskiego kina.