Willem Dafoe - najlepsze filmy i role na dobry początek

Trudno wskazać jedną wizytówkę Willema Dafoe, bo potrafi być jednocześnie bohaterem wojennym, artystą, szaleńcem, złoczyńcą i postacią całkowicie niepokojącą. Jego filmografia obejmuje kino ambitne, wielkie widowiska oraz kameralne dramaty, dlatego przygotowałem wybór najważniejszych ról, chronologiczny przegląd kariery i praktyczną ścieżkę seansów dla osób, które dopiero odkrywają tego aktora.

Od „Plutonu” do kina autorskiego

Willem Dafoe zadebiutował na ekranie na początku lat 80., ale prawdziwy przełom nastąpił w 1986 roku wraz z filmem „Pluton” Olivera Stone’a. Jako sierżant Elias stworzył postać charyzmatyczną, odważną i moralnie bardziej złożoną niż większość żołnierzy w klasycznych filmach wojennych. Ta rola przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara.

Niedługo później zagrał Jezusa w „Ostatnim kuszeniu Chrystusa” Martina Scorsese. To wybór, który dobrze pokazuje jego metodę pracy. Dafoe nie boi się ról wymagających, kontrowersyjnych ani fizycznie niewygodnych. Zamiast łagodzić dziwność postaci, często wydobywa ją na pierwszy plan.

W kolejnych dekadach współpracował między innymi z Davidem Lynchem, Wesem Andersonem, Larsem von Trierem, Paulem Schraderem i Robertem Eggersem. Dzięki temu jego dorobek nie układa się w prostą historię aktora jednego typu. Największą siłą Dafoe jest elastyczność, ale także charakterystyczna twarz i głos, które potrafią nadać wiarygodność nawet bardzo osobliwym bohaterom.

Najlepsze filmy z Willemem Dafoe na początek

Jeżeli nie znasz jeszcze jego dorobku, nie zaczynałbym od przypadkowego tytułu z długiej filmografii. Lepiej wybrać produkcję, która pokazuje konkretną stronę aktora. Poniżej zebrałem filmy szczególnie istotne, a przy każdym dopisałem, czego można się po nim spodziewać.

„Pluton”

Wojenny dramat Olivera Stone’a pozostaje jednym z najważniejszych punktów w karierze Dafoe. Sierżant Elias jest przeciwieństwem bezrefleksyjnej brutalności i staje się dla młodego żołnierza moralnym punktem odniesienia. To dobry wybór, jeśli interesują Cię role poważne, emocjonalne i osadzone w historii.

„Cień wampira”

Dafoe wciela się w aktora Maksa Schrecka, który podczas zdjęć do „Nosferatu” zachowuje się tak, jakby naprawdę był wampirem. Rola jest jednocześnie groteskowa, przerażająca i zaskakująco zabawna. Aktor otrzymał za nią drugą nominację do Oscara, a ja uważam ją za jeden z najlepszych przykładów jego talentu do balansowania na granicy absurdu.

„Spider-Man”

Norman Osborn i Zielony Goblin pokazują bardziej widowiskową stronę Dafoe. Co ciekawe, najciekawszy nie jest sam kostium ani efektowny wygląd złoczyńcy, lecz sposób, w jaki aktor rozdziela dwie osobowości bohatera. Scena rozmowy z własnym odbiciem do dziś pozostaje jedną z najbardziej zapamiętanych chwil pierwszej części serii.

„Antychryst”

Film Larsa von Triera jest ciężki, brutalny i zdecydowanie nie każdemu przypadnie do gustu. Dafoe gra mężczyznę pogrążonego w żałobie, który razem z żoną trafia w przestrzeń pełną lęku i przemocy. To propozycja dla widzów świadomych, że kino może być niewygodne, symboliczne i pozbawione prostych odpowiedzi.

„Projekt Floryda”

W tym kameralnym dramacie Dafoe gra Bobby’ego, kierownika taniego motelu położonego niedaleko Disneylandu. Jego bohater jest zmęczony, ale opiekuńczy i przyzwoity, dzięki czemu film nie zamienia się w tanią opowieść o biedzie. Ta kreacja przyniosła aktorowi kolejną nominację do Oscara i pokazuje jego spokojniejszy, bardzo ludzki rejestr.

Przeczytaj również: Skam aktorzy: Poznaj ich role, kariery i zaskakujące historie

„Lighthouse”

Robert Eggers obsadził Dafoe jako starego latarnika Thomasa Wake’a, który zostaje uwięziony na odizolowanej wyspie z młodszym pomocnikiem. Film działa jak psychologiczny koszmar, a specyficzny czarno-biały obraz wzmacnia poczucie klaustrofobii. Jeśli chcesz zobaczyć aktora w roli intensywnej, teatralnej i pełnej językowych dziwactw, trudno o lepszy wybór.

Od Zielonego Goblina do Van Gogha

Popularność przyniosły mu role antagonistów, ale ograniczanie Dafoe do postaci złoczyńców byłoby dużym uproszczeniem. W „Grand Budapest Hotel” Wesa Andersona gra brutalnego, lecz absurdalnego Joplika. W „John Wick” pojawia się jako Marcus, dawny przyjaciel głównego bohatera, a w „Aquamanie” wciela się w doradcę Nuidisa Vulko.

Jeszcze dalej od komiksowego schematu znajduje się Vincent van Gogh w filmie „Van Gogh. U bram wieczności”. Dafoe nie próbuje tworzyć klasycznej biografii wielkiego artysty. Zamiast tego pokazuje człowieka rozchwianego, skupionego na kolorze i świetle, ale też boleśnie samotnego. Za tę rolę otrzymał czwartą nominację do Oscara.

W „Biednych istotach” zagrał doktora Godwina Baxtera, ekscentrycznego naukowca, który eksperymentuje z granicami życia i ciała. Ta kreacja jest dziwna, chwilami groteskowa, lecz nie pozbawiona czułości. Właśnie takie role najlepiej pokazują, dlaczego reżyserzy kina autorskiego tak chętnie do niego wracają.

W „Rodzajach życzliwości” Yorgosa Lanthimosa Dafoe ponownie korzysta z umiejętności budowania postaci niepokojących i trudnych do jednoznacznej oceny. Z kolei w „Nosferatu” Roberta Eggersa wcielił się w profesora Albinusa von Franza, ekscentrycznego badacza próbującego zrozumieć nadprzyrodzone zagrożenie. Nie gra tych bohaterów w ten sam sposób, nawet gdy łączy ich aura tajemnicy.

Jaki film wybrać zależnie od nastroju

Filmografia Dafoe jest na tyle różnorodna, że łatwiej dobierać ją według rodzaju seansu niż chronologii. Sam najczęściej robię to właśnie w ten sposób, bo różnica między „Plutonem” a „Podwodnym życiem ze Stevem Zissou” jest większa niż między wieloma aktorami występującymi w zupełnie innych filmach.

• Na mocny dramat wojenny wybierz „Pluton”.
• Na gotycki klimat i czarny humor sięgnij po „Cień wampira” albo „Nosferatu”.
• Na kino psychologiczne sprawdzą się „Lighthouse” i „Antychryst”.
• Na film o sztuce i wrażliwości wybierz „Van Gogh. U bram wieczności”.
• Na kino komediowe i stylizowane dobrym wyborem będzie „Grand Budapest Hotel”.
• Na popularne kino akcji sprawdzą się „Spider-Man” oraz „John Wick”.
• Na kameralny, społeczny dramat najlepiej wybrać „Projekt Floryda”.

Trzeba tylko pamiętać, że nie każdy film z tym aktorem jest równie dobrym punktem startowym. Produkcje takie jak „Antychryst” czy „Lighthouse” wymagają gotowości na wolniejsze tempo, symbole i niejednoznaczność. Jeśli oczekujesz klasycznej fabuły, zacznij od „Spider-Mana”, „Plutonu” albo „Projektu Floryda”.

Jak ułożyć własny seans z filmografii Dafoe

Najlepsza kolejność zależy od tego, czy chcesz poznać jego karierę, czy po prostu obejrzeć kilka mocnych filmów. W pierwszym przypadku proponuję prostą trasę złożoną z pięciu tytułów: „Pluton”, „Cień wampira”, „Spider-Man”, „Projekt Floryda” i „Lighthouse”. Każdy pokazuje inną technikę aktorską oraz inny rodzaj obecności na ekranie.

Jeśli interesuje Cię współpraca aktora z konkretnymi reżyserami, warto zestawić ze sobą „Antychrysta” i „Biedne istoty”, a później dodać „Nosferatu”. Zobaczysz wtedy, jak podobna intensywność Dafoe zmienia się pod wpływem stylu Larsa von Triera, Yorgosa Lanthimosa i Roberta Eggersa.

Nie polecam też oceniania go wyłącznie po liczbie nominacji i popularności tytułów. W jego dorobku znajdują się filmy nierówne, epizody i produkcje, w których pojawia się na krótko, ale nawet wtedy często zostawia po sobie wyraźny ślad. Dafoe jest aktorem, którego warto oglądać dla sposobu budowania postaci, nie tylko dla samej fabuły.

Najlepszy pierwszy krok zależy od Twojego gustu

Jeżeli znasz Willema Dafoe głównie jako Zielonego Goblina, zacznij od „Plutonu” albo „Projektu Floryda”, żeby zobaczyć, jak szeroki ma repertuar. Jeśli kojarzysz go już z kinem artystycznym, dobrym rozwinięciem będzie „Lighthouse”, „Van Gogh. U bram wieczności” lub „Biedne istoty”.

Moja najkrótsza rekomendacja wygląda tak: „Pluton” dla aktorstwa dramatycznego, „Cień wampira” dla oryginalności, „Spider-Man” dla rozpoznawalności i „Lighthouse” dla najbardziej intensywnego doświadczenia. Taki zestaw wystarczy, by zrozumieć, dlaczego jego kariera od kilku dekad pozostaje tak interesująca.